Dostojno obilježiti stratište u Vrbanji

Grupa mladih iz Vrbanje i Zelenog vira pokreće inicijativu da dostojno bude obilježeno mjesto na obali reke Vrbanje na kojem su 5. maja 1941. godine ubijeni vladika Platon i prota Dušan Subotić! Ideja da na stratištu bude napravljena spomen-ploča, te da čitav taj prostor na obali Vrbanje bude uređen, postoji već godinama, a kako kažu inicijatori, plan je da do sledećeg ljeta to već bude urađeno.

Sveštenomučenik Platon dočekao je početak Drugog svjetskog rata kao vladika banjalučki, a kao rođeni Srbin iz Srbije, morao je da napusti NDH. Međutim, on je odbio da napusti vijernike i parohiju, nakon čega je uhapšen i zajedno sa arhijerejskim namjesnikom iz Gradiške, protom Dušanom Subotićem, odveden izvan grada, gde su ubijeni i bačeni u Vrbanju, nakon što su ih zvjerski mučile banjalučke ustaše.

Da se ne zaboravi stradanje i zločin

“Mjesto se nalazi u blizini novog groblja, a još prije tri godine razmišljali smo da na tom mjestu napravimo spomen-ploču, da se zna i da se ne zaboravi. To je sada zarasla, zapuštena obala, a nama je cilj da tu bude uređen dio sa klupama i spomen-pločom. Imamo apsolventa sa građevinskog fakulteta koji bi uradio plan kako to može i treba da izgleda”, kaže Milan Ćurlić iz Udruženja mladih “Zeleni vir”.

Unakažena tijela ubijenih pronađena su u Vrbanji i Vrbasu kod Kumsala 23. maja. Tijelo vladike Platona pronađeno je slučajno, a potom preneseno u Državnu bolnicu u Banjaluci. Odatle je, prema svjedočenjima tadašnjih sveštenika Srpske pravoslavne crkve, tijelo prevezeno na Vojničko groblje u Banjaluci, gdje je bez ikakvih obilježja, pratnje i crkvenih obreda sahranjeno, da bi tek 1973. godine bilo prenijeto u banjalučku Sabornu crkvu.

Sveti arhijerejski sabor Srpske pravoslavne crkve ga je 1998. godine proglasio za sveštenomučenika i tada je unet u Imenoslov svetih Srpske pravoslavne crkve, koja ga kao sveti dan slavi 22. aprila po crkvenom, a 5. maja po gregorijanskom kalendaru.

Završiti spomenik do sledeće godine

“Prije svega tražićemo blagoslov od Srpske pravoslavne crkve da dostojno obilježimo mjesto stradanja vladike Platona i prote Dušana Subotića. Želja nam je da to konačno bude realizovano, ako ne uspijemo do kraja ove godine, da to već sledeće godine bude i učinjeno”, kažu u ovom udruženju.

Zahvaljujući predratnom predsjedniku opštine Banjaluka, Hamdiji Afganu, skoro odmah su se saznala i imena ubica, koji su se svojim djelom hvalili pred drugim Hrvatima i muslimanima. To su bili Osman Đelić, radnik u kancelariji narodnog poslanika HSS-a Filipa Čondrića, kasniji tjelohranitelj i lični egzekutor “stožernika” Viktora Gutića, Mirko Kovačević, banjalučki mesar, saradnik braće Gutić i čovjek koji je sproveo prvi transport od 550 Srba iz Banjaluke, te Niko Čondrić, građevinski radnik, koji je u NDH postao član “vanrednog suda”.

Izvor: pressrs.ba