Kako napraviti savršen čaj

U različitim kulturama ispijanju čaja se pristupa na drugačiji način, ali svuda je zajedničko da čaj opušta, stimuliše i liječi.

Kada bi vas neko pitao koji je najpopularniji napitak na svijetu, velika je vjerovatnoća da biste pogriješili pominjući kafu. Naime, popularnost čaja daleko premašuje konzumiranje kafe i može se porediti jedino s vodom koja se, kao izvor života, pije više i od čaja.

Muški čaj s čudesne planine

Blagotvorna dejstva napitaka od raznih trava poznata su u svim narodima svijeta, a u Srbiji najpoznatija travka raste na planini Rtanj, prema geografu Jovanu Cvijiću, jednoj od najljepših i najčudesnijih planina u Srbiji. Iako mnogi misle da je rtanjski čaj mješavina različitih trava, radi se o autohtonoj biljci koja raste na nadmorskoj visini od 1.560 metara. Biljku iz familije satureja montana nazivaju još vrijesak ili planinski čubar.

Prema navodima Instituta „Dr Josif Pančić“, kao ljekoviti dio biljke koristi se osušen nadzemni dio saturejae montanae herba, u čijem se hemijskom sastavu nalazi dva odsto etarskog ulja, triterpeni, flavonoidi i derivati cimetne kiseline. Upotrebljava se kao antiseptik, sredstvo za olakšanje varenja i smanjenje tegoba kod nadutosti, za ublažavanje upale mokraćnih kanala, organa za disanje i varenje. Spolja se koristi kod upala kože i sluzokože.

Čaj ispoljava najbolja svojstva ako se pravilno pripremi, a preporuka je da jednu kašiku biljke rtanjskog čaja prelijete sa 200 mililitara ključale vode, poklopite i ostavite da stoji 10 do 15 minuta. Potom se čaj procijedi i pije se po jedna šolja tri puta dnevno prije jela. Svaki put pripremite svjež napitak.

Tako kaže nauka, a narodna medicina mu pripisuje ono atraktivno, afrodizijačko dejstvo, pa ga zovu i muški čaj. U gastronomiji je poznat kao čubar, začinska biljka koja se koristi kao dodatak jelima od mesa i ribe.

I čaju se gleda porijeklo

One prave čajeve prate sasvim drugačije priče. U preciznim knjigama jedne luke u Amsterdamu zapisano je da je prvi sanduk s čajem stigao u tu luku 1606. godine. Popularnost novog napitka je stalno rasla, pa Kina, iako najveći proizvođač i izvoznik čaja u 19. veku, više nije mogla da odgovori tražnji zapadnih tržišta. Zato su Englezi od 1830. godine počeli da uzgajaju čaj u svojim kolonijama. Prve plantaže su osnovali u Indiji i na Cejlonu, a potom i u ostalim zemljama Azije, zatim u Africi i u novije vrijeme u Argentini. Najpoznatije sorte crnog čaja vode porijeklo sa Šri Lanke, Cejlona. Zeleni čaj dolazi uglavnom iz Kine i Japana, a ponekad i iz Indije i Kenije. Kod nas je manje poznat bijeli čaj od neotvorenih mladih pupoljaka žbuna čaja, specifičnost kineske pokrajine Fuijan. Čaj je jednostavan za pripremu, ali uživanje postaje veće kada se upoznaju njegovo porijeklo i način pripreme. Kao i sa vinom, kvalitet čaja zavisi od podnevlja, zemljišta, nadmorske visine i lokacije na kojoj se nalazi plantaža. Najbolji čajevi uzgajaju se na nadmorskoj visini od 2.000 metara i beru se u proljeće, a najcjenjeniji su čajevi od mladih listića biljke. Za kvalitet čaja značajno je i kako se sortira i potom suši.

Kašičica čaja za čajnik

U različitim kulturama ispijanju čaja se pristupa na drugačiji način, ali jedno je zajedničko za sve. U savremenom svijetu šolja čaja opušta i stimuliše, pije se svakoga dana, a prema nekim računicama, svake sekunde se širom svijeta popije 15.000 šoljica čaja. Podjednako prija u hladnim zimskim danima kao i u toplim ljetnjim večerima.

U pripremi čaja na Ostrvu poštuje se pet zlatnih, tipično britanskih, pravila, posebno prilagođenih tipovima čaja koji se konzumiraju u Velikoj Britaniji. Tako se zna da čajnik prvo treba dobro zagrijati kipućom vodom i u njega dodati po jednu kašičicu čaja za svaku osobu i još jednu za čajnik. Listovi se potom prelivaju vrućom, nikad kipućom vodom, ostavi se da odstoji tri do pet minuta, promiješa i posluži.

Umijeće pripreme čaja je u temperaturi vode i vremenu. Ukus čaja zavisi i od tvrdoće vode, pa se za pripremu preporučuje što mekša voda. Temperatura vode kojom se čaj preliva razlikuje se prema vrsti čaja, a postoji i opšte pravilo za vrijeme pripreme, odnosno vrijeme potapanja čaja. U zavisnosti od toga koliko dugo se listići ili kesice drže u vodi, čaj će različito djelovati. Naime, ako čaj kratko stoji u vodi, onda ima umirujuće dejstvo, a ukoliko u vodi stoji duže, onda ima podsticajno dejstvo.

• Crni: 90–95 stepeni; 2–5 minuta
• Zeleni: 70–90 stepeni; 60–90 sekundi
• Bijeli: 70–80 stepeni; 1–4 minuta
• Oolong: 75–85 stepeni; 1–4 minuta
• Biljni čaj: 95–100 stepeni; 5–10 minuta
• Voćni čaj: 95–100 stepeni; 10–15 minuta
• Rooibos: 95–100 stepeni; 5–10 minuta

Izvor: banjalucanke.com