Za sedam godina 590 prijava za krivična djela polnog nasilja

Pretpostavlja se da polovina žena koje su bile silovane nisu nikada o tome pričale sa svojim prijateljima ili članovima porodice, te da se najveći broj neprijavljenih silovanja desio tokom djetinjstva…

U Republici Srpskoj od 2006. do kraja 2012. godine evidentirano je 590 prijava za krivična djela protiv polnog integriteta, od čega je najveći broj odnosi na silovanja /215/, polnog nasilja nad djetetom /154/ i obljube nad nemoćnim licem /72/.

U krivična djela protiv polnog integriteta ubrajaju se i obljuba zloupotrebom položaja, trgovina ljudima radi prostitucije, proizvodnja i prikazivanje dječije pornografije, rodoskrnavljenje…

Prema podacima koje je dostavilo republičko Tužilaštvo, u istom periodu podignuto je 199 optužnica za ova djela, od kojih je 181 potvrđena, a doneseno je 148 presuda kojima se lica osuđuju na zatvorsku kaznu.

Iskustvo nevladine organizacije “Udružene žene” iz Banjaluke pokazuje da su u ulozi žrtve u 98 odsto slučajeva osobe ženskog pola, rekla je član ove organizacije i koordinator Sigurne kuće Amela Bašić – Tomić.

“Muškarcima je teško da prijave da su žrtve nasilja, jer se plaše šta će okolina da kaže zbog predrasuda da su muškarci jači i hrabriji”, objasnila je Tomićeva, koja je po struci psiholog.

Pretpostavlja se da polovina žena koje su bile silovane nisu nikada o tome pričale sa svojim prijateljima ili članovima porodice, te da se najveći broj neprijavljenih silovanja desio tokom djetinjstva.

Prema podacima republičkog Tužilaštva, za krivična djela protiv polnog integriteta u proteklih sedam godina izdato je 57 naredbi o nepokretanju istrage i 127 obustava istraga, a doneseno je 16 sudskih odluka o obustavi postupka. Od 199 podignutih optužnica većina je potvrđena.

U istom periodu evidentirano je 215 prijava za silovanje, a podignute su 74 optužnice za to krivično djelo, od kojih je 64 potvrđeno – doneseno je 68 osuđujućih presuda, od kojih su 60 zatvorske kazne.

Komentarišući broj prijava u odnosu na broj podignutih optužnica, sagovornici su saglasni da je riječ o krivičnim djelima koja je teže dokazivati, jer za njih nema drugih svjedoka osim počinioca i žrtve, kao i zbog toga što žrtve često u toku sudskog procesa zbog različitih razloga mogu da odustanu od svjedočenja.

Kao jedan od primjera težine istražnog postupka Radmila Žigić iz bijeljinskog Udruženja žena “Lara” navela je da implicitno okrivljuju žrtve, zbog čega žene izbjegavaju da prijave nasilje.

“Nažalost, prvo što pitaju silovanu žrtvu, posebno kada se pretpostavlja da je ona seksualno aktivna, jeste – `kako si se ti ponašala i čime si izazvala da se to desi`. To je u suštini stereotip da je žena sama kriva za nasilje koje se dogodilo”, objasnila je Žigićeva.

Iz Centra javne bezbjednosti Bijeljina navode da policijski službenici ta pitanja moraju da postave da bi došli do počinioca i lakše rasvijetlili djelo. Iz Centra ističu da, u skladu sa zakonom i preporukama u tim situacijama, žrtvu ispituje ženska osoba, a prisutna su i službena lica iz nadležnog Centra za socijalni rad.

Okružno tužilaštvo Banjaluka saopštilo je da je nedostatak dokaza u praksi najčešći razlog da počinilac silovanja nakon prijave i istrage ne bude procesuiran. Često krivično djelo nije prijavljeno blagovremeno.

Tužioci upozoravaju da se ni krivična djela iz oblasti seksualnih delikata ne mogu dokazati samo na osnovu jednog dokaza, odnosno samo na osnovu svjedočenja žrtve, te da mora postojati i drugi dokaz kojim se potvrđuju navodi optužnice – kao što je zapisnik o uviđaju, medicinska dokumentacija, nalaz ljekara ginekologa, eventualno svjedoci.

Pet okružnih sudova u Srpskoj /Banjaluka, Bijeljina, Doboj, Istočno Sarajevo i Trebinje/ od 2006. do kraja 2011. godine zajedno su za krivična djela protiv polnog integriteta pravosnažno osudili 60 lica na ukupno 247 godina i 11 mjeseci zatvora /u prosjeku oko četiri godine po licu/.

Najviše osoba optuživano je za polno nasilje nad djetetom /37/, zatim za silovanja /25/ i obljubu nad nemoćnim licem /10/.

Profesor na Pravnom fakultetu u Banjaluci Ivanka Marković smatra da Srpska u pogledu delikata protiv polnog integriteta ima prilično dobar sistem kazni, ali lošu kaznenu politiku, jer sudovi najčešće izriču blage kazne, odnosno kazne koje su bliže posebnom minimumu predviđenom za konkretno krivično djelo.

Prema njenom mišljenju, ne bi trebalo primjenjivati institut ublažavanja kazne kod ovih krivičnih djela, pogotovo ako su ona izvršena na štetu polnog integriteta djece i maloljetnika.

Markovićeva pojašnjava da nigdje u svijetu ne postoji obaveza da se zakoni donose na osnovu prethodnih ispitivanja društvenih procesa i ocjenjuje da svako ozbiljno društvo, i ono koje ka tome teži, vrši izmjene zakona tek kada procijeni efekte postojećeg zakona.

Izvor: Agencije