Pad obuhvata vakcinacijom u Srpskoj: Stručnjaci upozoravaju na rizik od povratka zaraznih bolesti

Obuhvat imunizacijom u Republici Srpskoj tokom 2025. godine pao je ispod nivoa potrebnog za kolektivni imunitet, pokazuju podaci Instituta za javno zdravstvo RS, što povećava rizik od ponovne pojave i širenja zaraznih bolesti koje se mogu spriječiti vakcinacijom.

Evropska i Svjetska sedmica imunizacije, koja se obilježava od 24. do 30. aprila pod sloganom „Za svaku generaciju, vakcine djeluju“, ove godine u Republici Srpskoj protiče uz poseban fokus na stanje obuhvata vakcinacijom i potrebu njegovog unapređenja.

Kalendar obavezne imunizacije u Srpskoj obuhvata vakcinaciju protiv deset zaraznih bolesti: tuberkuloze, hepatitisa B, difterije, tetanusa, velikog kašlja, dječije paralize, infekcija izazvanih bakterijom hemofilus influence tip b, kao i malih boginja, rubele i zaušnjaka.

Pored sistematske vakcinacije djece, obavezna je i imunizacija određenih kategorija stanovništva koje su izložene povećanom riziku, poput zdravstvenih radnika, zaposlenih u komunalnim djelatnostima, te osoba koje obavljaju poslove poput tetoviranja i pirsinga.

Međutim, uprkos dostupnosti vakcina i organizovanom sistemu imunizacije, podaci Institut za javno zdravstvo Republike Srpske pokazuju da je obuhvat vakcinacijom u 2025. godini niži od nivoa potrebnog za postizanje kolektivnog imuniteta.

Analiza dostavljenih podataka iz zdravstvenih ustanova pokazuje da je obuhvat prvom dozom vakcine protiv tuberkuloze i hepatitisa B oko 97%, što se smatra zadovoljavajućim. Kod kombinovane DTaP-IPV-Hib vakcine, koja štiti od difterije, tetanusa, velikog kašlja, dječije paralize i infekcija izazvanih hemofilus influencom tip b, obuhvat prvom dozom iznosi oko 92%.

Iz Svjetske zdravstvene organizacije podsjećaju da imunizacija već više od dva vijeka predstavlja temelj javnog zdravlja i da danas vakcine štite od više od 30 zaraznih bolesti.

Ipak, problem nastaje u fazi revakcinacije, gdje se bilježi pad u odnosu na primovakcinaciju.

“Posebno zabrinjavaju podaci za MRP vakcinu (male boginje, rubeola, zaušnjaci), gdje je obuhvat prvom dozom svega 52,86%, dok drugu dozu prima 71,02% djece na nivou Republike Srpske. Ovi podaci ukazuju na ozbiljan rizik od ponovne pojave i širenja bolesti koje su se ranije držale pod kontrolom”, rekla je epidemiolog Jelena Đaković Dević.

Zdravstveni stručnjaci upozoravaju da su ovakvi trendovi posljedica više faktora, uključujući smanjeno povjerenje u vakcine, ali i globalne izazove poput ekonomskih poteškoća i poremećaja u zdravstvenim sistemima.

„Imunizacija je jedna od najefikasnijih i najisplativijih mjera u javnom zdravstvu. Zahvaljujući vakcinama, u posljednjih 50 godina spašeno je više od 150 miliona života, a neke bolesti, poput velikih boginja, potpuno su iskorijenjene“, izjavila je Đaković Dević.

Ona naglašava da je vakcinacija važna tokom cijelog života, a ne samo u djetinjstvu.

„U ranom uzrastu vakcine štite najosjetljiviju populaciju, dok se kroz revakcinaciju održava stečeni imunitet. U adolescenciji HPV vakcina ima ključnu ulogu u prevenciji malignih bolesti, dok u odrasloj i starijoj dobi vakcine smanjuju rizik od teških infekcija poput gripe i upale pluća“, navela je Đaković Dević.

Govoreći o značaju imunizacije u trudnoći, istakla je da vakcinacija može zaštititi i majku i dijete.

„Primanjem određenih vakcina tokom trudnoće, majka prenosi zaštitna antitijela na bebu prije rođenja, čime se smanjuje rizik od infekcija u najranijem periodu života“, pojasnila je.

Poseban iskorak, kako navode iz Instituta za javno zdravstvo RS, napravljen je u oblasti prevencije HPV infekcija. Preporučena vakcinacija protiv humanog papiloma virusa uvedena je u martu 2023. godine za djecu uzrasta od devet do 14 godina, a već u martu 2025. godine starosna granica je proširena do 17 godina. To znači da sva djeca od navršenih devet do 17 godina i 364 dana imaju pravo na besplatnu HPV vakcinu, što predstavlja značajan korak u prevenciji raka grlića materice i drugih oboljenja povezanih sa ovim virusom.

„Vakcinacija protiv humanog papiloma virusa može spriječiti do 90% slučajeva raka grlića materice i predstavlja jednu od najvažnijih preventivnih mjera savremene medicine“, rekla je Đaković Dević.

Iz Instituta su najavili da će se u Sedmici imunizacije u Republici Srpskoj održati centralni skup povodom obilježavanja u organizaciji Instituta, a u saradnji sa UNICEF-om i Svjetskom zdravstvenom organizacijom, koji će se održati 27. aprila u Istočnom Sarajevu.

Izvor: Mondo