Desetinama opština u Srpskoj prijeti nestanak

Izumiranje stanovništva uzelo je maha u 19 opština u Republici Srpskoj, a ista sudbina, po svemu sudeći, čeka još 20 lokanih zajednica, koje su demografski krajnje ugrožena područja.

Ovi zabrinjavajući podaci navedeni su u studiji profesora i demografa Steve Pašalića i studenata Pedagoškog fakulteta u Bijeljini, do kojih su došli na osnovu podataka popisa stanovništva iz 2013, a koje je Republički zavod za statistiku objavio krajem decembra prošle godine.

Najviše opština koje demografski izumiru ima u banjalučkoj i trebinjsko-fočanskoj regiji, a najmanje ih je u dobojsko-bijeljinskoj. Svega tri lokalne zajednice u RS, Banjaluka, Istočna Ilidža i Istočno Novo Sarajevo su demografski progresivna područja, dok su demografski stabilni Trebinje, Pale, Zvornik i Laktaši.

“Do rezultata smo došli računanjem indeksa demografskih resursa (Id) koji predstavlja zbir niza prethodnih podataka poput indeksa obrazovanosti, rađanja, starenja i drugih”, pojasnio je Pašalić dodavši da veliki broj opština ima mali Id što vodi ka nestanku stanovništva.

Istakao je da je najgora situacija u malim opštinama koje su isključivo imigracione, jer njihovo stanovništvo odlazi u veće gradove trbuhom za kruhom.

“U tim opštinama ostala je starija populacija, smanjeno je rađanje i nema reprodukcije. Ti podaci se negativno održavaju i na ekonomiju, jer ko će ulagati u opštine u kojima nema ko da radi”, kaže Pašalić.

Dodao je da je najveće iznenađenje Bijeljina, za koju je statistika pokazala da predstavlja demografski oslabljeno područje, iako se godinama smatralo da je grad prosperiteta.

“Znali smo da Bijeljina ima rast broja stanovnika, što je uzrokovano migracijom tokom rata, ali se pokazalo da je njeno stanovništvo u prosjeku staro 41 godinu. Ima i nekoliko fakulteta, ali vrlo nizak indeks obrazovanosti, što znači da je većina studenata iz drugih opština”, rekao je Pašalić.

Jedna od opština sa negativnim indeksom društvenih resursa je Kalinovik, čiji je najveći problem nepovoljna starosna struktura i mali broj beba, tvrdi načelnica ove opštine Mileva Komlenović, koja ističe da je stanje alarmantno, ali ništa gore nego u drugim dijelovima RS.

“Smatram da smo kao narod generalno u problemu jer je nerađanje djece sve izraženije, a tu činjenicu guramo pod tepih. Čovjek se otuđio, malo se sklapa brakova i sve je prisutniji trend da se porodice sa oba zaposlena roditelja opredjeljuju za jedno dijete”, rekla je Komlenovićeva.

Iako sprovode niz pronatalitetnih mjera, poput davanja nadoknada za prvorođeno dijete, za sklapanje braka, u Kalinoviku je lani rođeno svega 12 beba.

“Dajemo i novac za vantjelesnu oplodnju, ali zahtjeva nema”, navela je Komlenovićeva.

Načelnik opštine Derventa Milorad Simić smatra da problem leži u činjenici da se rađa sve manje djece.

“Opština radi sve što može, za svako treće i naredno dijete izdvajamo 600 KM, za blizance 2.000, a za trojke 3.000 maraka. Stipendiramo sve naše studente na državnim fakultetima, imamo malo stopu nezaposlenosti, nosimo 12 odsto izvoza RS, ali opet se djeca slabo rađaju”, rekao je Simić.

Opštine sa najmanjim indeksom demografskih resursa (Id)

Opštine                 Id

• Istočni Drvar  –    0
• Istočni Mostar –    0
• Kupres –                    0,63
• Pelagićevo –            1,36
• Krupa na Uni –         1,80
• Kalinovik –              2,87
• Derventa –                5,49
• Oštra Luka –           6,55
• Lopare –                   6,88
• Trnovo –                   8,88

Broj lokalnih zajednica sa najmanjim Id-om po regijama

Regija                 Broj opština

• Banjalučka –                       7
• Dobojsko-bijeljinska –   3
• Zvorničko-istočnosarajevska –  4
• Trebinjsko-fočanska –  5

Izvor: Glas Srpske