Povlači se omiljena kraljica Beatriks

Kraljica Holandije Beatriks koja će u utorak abdicirati poslije 33 godine na tronu, zadobila je naklonost svojih podanika, Holanđana time što je monarhiji dala moderan, opušten i radan ton.

Ceremonija ustoličenja novog kralja, njenog sina Vilem-Aleksandera biće u utorak.

Od krunisanja 30. aprila 1980, kraljica Beatriks je bila aktivna u životu svoje zemlje, suprotno svojoj majci Julijani koja je bila uzdržana i povučena kraljica.

Među Holanđanima je postala veoma popularna jer je svoju palatu u Hagu, gdje su i sjedišta Vlade i Parlamenta, pretvorila u “radnu palatu”.

Nazivana i “šeficom preduzeća Holandija” često je primala ministre, ambasadore i predstavnike društva.

Dok je njena majka više voljela da je oslovljavaju sa “madam” – na francuskom, Beatriks je držala do titule “Vaše visočanstvo”.

Tokom vladavine Beatriks, Holandija je prošla kroz duboke promjene i društvene eksperimente – legalizacija pobačaja, dekriminalizacija marihuane, dopuštanje homoseksualnih brakova.

Beatriks Armgard Vilhelmina rođena je 31. januara 1938, a rano djetinjstvo je, zbog izbijanja Drugog svjetskog rata, provela najprije u Velikoj Britaniji, a potom u Kanadi.

Poslije studija prava, njeno vjenčanje sa zapadnonjemačkim diplomatom Klausom fon Amsbergom 10. marta 1966. izazvalo je zaprepoašćenje.

Holanđani nisu dobro prihvatili da se njihova buduća kraljica uda za čovjeka koji je nosio uniformu Hitlerove omladine tokom rata.

Međutim, kako je vrijeme prolazilo, princ Klaus je postao jedan od najpopularnijih članova holandske kraljevske porodice, a njegova smrt 2002. godine je izazvala iskrenu tugu u narodu.

Beatriks ima tri sina, među kojima je i njen nasljednik Vilem-Aleksander, koji je u subotu napunio 46 godina.

Njen mlađi sin Johan Friso je u komi od nesreće na skijanju februara 2012. Uprkos velkoj tuzi zbog ove tragedije, kraljica je nastavila da obavlja dužnost.

Beatriks je uvijek držala do toga da ima poseban odnos sa svojim premijerima koji po tradiciji svakog ponedjeljka ujutro dolaze da je obavijeste o tome šta je novo u zemlji.

Jedan od premijera, Dris van Agt, pohvalio je njenu “organizovanost” i njen “smisao za biznis”.

“Kraljevskom kućom se zaista upravlja kao nekim preduzećem”, rekao je Henk Veseling, istoričar i savjetnik dvora.

Premijer Mark Rute koji važi za velikog pobornika monarhije, odao je poštovanje kraljici. “Od njenog ustoličenja 1980-ih godina, ona je postala srce i duša holandskog društva”, rekao je Rute.

Poslije abdikacije, Beatriks će se, s titulom princeze, povući u dvorac Drakenstejn, u središtu Holandije, gdje je živjela 18 godina prije no što je postala kraljica. U tom dvorcu su odrasla njena tri sina.

“Ne povlačim se zato što su mi dužnosti isuviše teške, nego zato što sam uvjerena da odgovornost za našu zemlju leži u rukama nove generacije”, najavila je kraljica 28. januara abdikaciju u korist svog najstarijeg sina.

Kraljica Beatriks je i najstariji monarh u holandskoj istoriji. Odluku da se povuče s trona saopštila je samo nekoliko dana uoči svog 75. rođendana.

Abdikacije monarha u svijetu

Glavne abdikacije u svijetu od 1936:

– U Velikoj britaniji Edvard VIII abdicirao je 12. decembra 1936. da bi mogao da se oženi za Volis Simpson, razvedenom Amerikankom, čime je izbjegao veliku ustavnu krizu. Poslije jedva nekoliko mjeseci vladavine, Edvard VIII objavio je skoro jecajući da se odriče engleskog trona. Njegov mlađi brat Albert, otac sadašnjeg suverena Elizabete Druge, krunisan je za kralja pod imenom Džordž VI, u maju 1937.

– Viktor Emanuel III, kralj Italije od 1900. abdicirao je 9. maja 1946. zbog kolaboracije sa fašističkim režimom Benita Musolinija.

Njegov sin Umberto Drugi, “Majski kralj”, otišao je u izgnanstvo u junu iste godine, dan poslije referenduma na kome je ukinuta monarhija i uvedena republika.

– Kralja Mihaja Rumunskog komunisti su primorali da abdicira u decembru 1947, a zatim nekoliko mjeseci kasnije i da ode u izgnanstvo.

On je 1940. naslijedio svog oca Karola Drugog, koji se smatra odgovornim za rasparčavanje “Velike Rumunije”.

– Leopold Treći iz Belgije, na tronu od 1934, bio je osporavan zbog nekih akcija tokom Drugog svjetskog rata i abdicirao je 16. jula 1951. u korist sina Boduena Prvog. On je želio na taj način da spriječi rizik od izbijanja građanskog rata prilikom povratka na presto poslije šest godina izgnanstva.

– Kralj Faruk Prvi iz Egipta abdicirao je u julu 1951. tokom revolucije koju je predvodio Džamal Abdel Naser, 16 godina poslije dolaska na presto. Njegov sin Fuad Drugi ga je naslijedio, ali je bio primoran da se pridruži porodici u izgnanstvu poslije proglašenja republike manje od godinu dana kasnije, u junu 1953.

– Veliki vojvoda Žan od Luksemburga abdicirao je 7. oktobra 2000. poslije 36-ogodišnje vladavine u korist starijeg sina Anrija, koji je postao šesti veliki vojvoda luksemburške monarhije. Sam Žan je naslijedio svoju majku, veliku vojvotkinju Šarlotu, poslije njene abdikacije 1964.

– Kralj Kambodže Norodom Sihanuk (81) odrekao se krune 7. oktobra 2004. dok je bio na liječenju od raka u Pekingu. Krunski savjet je kao njegovog nasljednika odredio jednog od njegovih sinova, princa Norodoma Sihamonija. Sihanuk je prvi put došao na presto 1941, a potom je abdicirao 1955. u korist svog oca, da bi kralj ponovo postao 1993.

– U Lihtenštajnu je princ suveren Hans-Adam prenio vladavinu 2004. na svog starijeg sina Alojzija.

Izvor: Agencije