Ljubavna priča iz srpskog srednjeg vijeka koja će osvojiti svijet! (Foto)

Onako kako je srpski kralj Uroš I Hrapavi dočekao svoju “frušku” nevjestu svaka bi žena u bilo kom vremenu, pa i današnjem, poželjela. Pred vama je priča koja će, kada bude ekranizovana, osvojiti svijet.

Foto: Wikipedia/Vanjagenije, flick/ManuQC

Čitav svijet ushićeno prati brojne ljubavne priče iz istorije raznih naroda, a Holivud je mnoge od njih ekranizovao. Evo jedne priče iz srpske istorije za koju mnogi od vas sigurno nisu čuli.

Srpska srednjevjekovna država nastala je Raškoj, u dolini Ibra, u kojoj je bilo njeno središte i težište, dok se nije poslije smrti cara* Časlava Klonimirovića preselila na jug, u Duklju, u kojoj se pojavio i prvi srpski kralj Mihailo I Vojisavljević. Pojavom Nemanjića prestona dvorana se ponovo seli na sjever, pravoslavno hrišćanstvo definitivno postaje dio identiteta srpske države, a nakon toga i srpskog naroda.

Dolina Ibra će uskoro postati srpska Dolina kraljeva niz čije će obronke neprestano treperiti zvuk vizantijskog pojanja, a odmah potom i živi spomenik jedne ljubavi na neviđeno, jednog pravog srednjevjekovnog “blajnd dejta”.

Ko su bili njegovi akteri?

Uroš I Hrapavi

Bio je najmlađi sin Stefana Prvovenčanog i Ane Dandolo, unuk Stefana Nemanja, praunuk mletačkog dužda Enrika Dandola. Vladao je 33 godine i imao četiri sina od kojih su dvojica bili kraljevi, Dragutin i Milutin.

Njegova najvažnija zadužbina su Sopoćani, biser arhitekture raškog stila, a iza sebe je ostavio između ostalih zamkova i čuveni Maglič. U Srbiju je doveo Sase, njemačke rudare, koji su iskopavanje sirovina iz naše rudom bogate zemlje podigli na viši nivo.

To je i srpsku privredu i trgovinu u cjelini uzdiglo, pa se njegova vladavina može posmatrati i kao doba mira, sreće i blagostanja, iako je kratkotrajno (i neuspješno) ratovao protiv Ugarske, te uspješno (i kratkotrajno) protiv Dubrovnika. U spoljnoj politici je težio udaljavanju od Vizantije.

Istorija ga je upamtila kao Velikog ili Hrapavog. Za ovaj drugi nadimak postoje brojne teorije, ali on vjerovatno dolazi ili od rošavosti njegovog lica ili od hrapavog glasa.

Ko je bila Jelena Anžujska?

Ne znamo tačno. Vjeruje se da je bila u srodstvu sa kraljem Karlom I Anžujskim od Napulja i Sicilije, pošto je on u jednom pismu pominje kao svoju rođaku; međutim, engleski istoričar Gordon Mekdanijel tvrdi da je ona zapravo unuka sestre latinskog cara Konstantinopolja Boduena II; treći kažu da je Anžujska pogrešan prevod prezimena Anđela, mađarskih plemića. Ako će vam pomoći, njen biograf patrijarh Danilo II piše da je bila “roda fruškoga”, odnosno francuskoga, čime bi misterija mogla biti riješena da se u tadašnjoj južnoj Ugarskoj a današnjoj sjevernoj Srbiji ne nalazi gora Fruška. Ovako, njeno će porijeklo ostati misterija, možda nikada razjašnjena.

Njena najpoznatija zadužbina je čarobni manastir Gradac, u kome je i sahranjena. Osnovala je prvu žensku plemićku školu u Srbiji, organizovala je prepisivanje knjiga koje je kasnije poklanjala, na svom dvoru u Brnjacima na sjeveru Metohije imala je i “knjigohranilište“, odnosno biblioteku. Tu je takođe imala i čuvenu školu za siromašne djevojke gdje su mogle da uče vez i ostale poslove, ali i pismena i muziku.

Miris ljubavi

Kako je Jelena Anžujska došla u Srbiju je priča koja će zaista – ako se naša inicijativa od prije godinu sprovede u djelo kao što Dragan Bjelogrlić najavljuje – rastopiti i oduševiti cio svijet, kada jednom bude ekranizovana.

Naime, buduća kraljica pristala je brodom u srpskom primorju i krenula put naše prestonice preko Zete, današnje Crne Gore. Da bi je, legenda kaže, podsjetio na rodnu Provansu i iskazao ljubav kojoj će ostati vjeran do kraja života, Uroš je zasadio jorgovane od današnjeg Kraljeva pa sve do Raške.

Golemo mnoštvo plavih i ružičastih cvjetnih stabala oplemenjivalo je divlju ljepotu Ibarske klisure, a Dolina jorgovana postala je tako prava oda ljubavi i nježnosti srpskog kralja Uroša I Hrapavog prema svojoj “fruškoj” nevjesti.

Ne znamo kakav je bio njihov prvi susret, ne znamo kakva je Jelenina reakcija bila dok je putovala drumom i mirisala romantični zanos svog budućeg muža, ali znamo da su ostali vjerni jedno drugom do kraja života, a iz njihovih biografija možemo da zaključimo i da su se voljeli. I da je Jelena zavoljela Srbiju koju nikada nije napustila. Prvi utisak, na koncu, možda i jeste najbitniji.

Gdje je dolina jorgovana?

Crkva je Jelenu Anžujsku poslije smrti kanonizovala kao sveticu, a već desetak godina se u njenu čast početkom maja održavaju “Dani jorgovana”, kada oživljavaju i srednjevjekovni Maglič i manastir Žiča.

Dolina jorgovana počinje kod Kraljeva, i nastavlja se dalje na jug niz Ibar, te okružuje zamak Maglič koji se nalazi na magičnom kupastom uzvišenju iznad lakat-krivine koju pravi ova mistična rijeka, na oko 30 kilometara jugozapadno od Kraljeva.

Ako planirate da je posjetite, počnite polako da se spremate. Nije svejedno, krećete na put koji vas vodi hiljadu godina unazad.

(Napomena: Imajte u vidu da termin car ovdje upotrebljavamo u njegovom prvobitnom značenju: savremenici Rastka Nemanjića zovu carevićem, a on vladavinu svoga oca carevanjem, iako je zvanična titula bila veliki župan; isto važi i za potonje vladare koji nisu nosili carske titule. U pitanju je vjerovatno drevna titula koja se tek kasnije izjednačava sa pojmom imperatora.)

Izvor: Telegraf