Pitali smo tri institucije isto pitanje – nijedna nije odgovorila: Ko zagađuje Banjaluku?

Dok građani Banjaluke godinama upozoravaju na loš kvalitet vazduha, odgovori nadležnih institucija otkrivaju problem – potpuni nedostatak jasnih i usklađenih podataka o tome ko zapravo zagađuje grad.

U cilju informisanja javnosti, upućeni su zvanični zahtjevi prema Republičkom hidrometeorološkom zavodu Republike Srpske, Ministarstvu za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske i Gradu Banjaluka. Ključno pitanje bilo je jednostavno: postoji li inventar emisija za Banjaluku i koliki je udio velikih zagađivača, poput centralnog postrojenja za grijanje, u emisijama PM10 i PM2.5 čestica?

Odgovor – niko nije dao.

Svi su dobili isto pitanje – niko nije odgovorio

Iako je identičan upit poslan svim institucijama, nijedna nije dostavila konkretne podatke.

Nema inventara emisija za grad, nema podataka o udjelu zagađivača, nema procjene koliko koji izvor doprinosi zagađenju

Građani tako i dalje ne znaju šta najviše zagađuje vazduh koji udišu.

Institucije se međusobno demantuju

Posebno zabrinjava činjenica da se institucije međusobno ne slažu.

Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske tvrdi da je Republički hidrometeorološki zavod Republike Srpske referentni centar koji vodi inventare emisija, raspolaže podacima o zagađivačima vodi registar postrojenja i emisija

I upravo na Zavod upućuju za odgovore.

Međutim, iz Republičkog hidrometeorološkog zavoda Republike Srpske navode da nisu nadležni za inventar emisija na nivou grada da ne raspolažu analizama koje povezuju izvore zagađenja i izmjerene vrijednosti da nemaju kapacitete za takve studije.

Jedni tvrde da podaci postoje – drugi da ih nemaju.

“Zavod nije nadležan za procenu glavnih izvora zagađenja za područje lokalnih samouprava. Lokalne samouprave mogu raditi ovakve studije za potrebe izrade Planova kvaliteta vazduha. Kao što je prethodno navedeno Zavod vodi inventar emisija gasova sa efektom staklene bašte i inventar emisija i projekcija emisija zagađujućih materija za Republiku Srpsku za sektore energetika, industrijski procesi i proizvodi, otpad, poljoprivreda i šumarstvo te Registar ispuštanja i prenosa zagađujućih materija Republike Srpske za postrojenja kojima je izdata ekološka dozvola”, navode u odgovoru za portal banjaluka.com iz Republičkog hidrometeorološkog zavoda RS.

Grad priznaje zagađenje, ali ne i uzrok

Grad Banjaluka u svom odgovoru navodi da su izrađeni brojni dokumenti analize kvalitet vazduha i to Plan kvaliteta vazduha, Akcioni plan zaštite vazduha i Kratkoročni plan mjera.

Takođe priznaju da su u proteklim mjesecima zabilježena prekoračenja PM10 i PM2.5 čestica.

Ipak, izostaju ključne informacije: ko su najveći zagađivači koliki je njihov udio koliko emisija proizvodi svaki izvor.

“Usljed velikog zagađenja vazduha i prekoračenja graničnih i tolerantnih vrijednosti koncentracija lebdećih čestica PM2,5 i PM10 u proteklim mjesecima, Grad Banjaluka je zajedno sa svim eminentnim ustanovama po pitanju kvaliteta vazduha i to JU „Institut za zaštitu i ekologiju“ Republike Srpske, Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju, JZU „Institu za javno zdravstvo” Republike Srpske, Republički hidrometeorološki zavod izradili, a Skupština Grada usvojila Nacrt Kratkoročnog plana za smanjenje zagađujućih materija u vazduhu na području grada Banjaluka. U međuvremenu dobijena je saglasnost Ministarstva na nacrt Kratkoročnog plana broj 15.4-052-54/26 od 02.02.2026. godine te isti kao finalni dokument pušten u skupštinsku proceduru na usvajanje. Ovim planom jasno su definisani ciljevi, vrste rizika i opasnosti, zagađujuće materija i izvori zagađenja, pragovi za postupanje (prag upozorenja, prag obavještavanja i prag uzbune), subjekti zaduženi za primjenu i njihove obaveze, preventivne mjere i mere u grejnoj sezoni, postupak utvrđivanja, proglalšenja i ukidanja epizoda. Nakon usvajanja konačne verzije Kratkoročnog plana, isti će se primjenjivati”, navodi Grad u odgovoru za portal banjaluka.com

Postoje planovi, ali bez jasnih podataka na kojima se zasnivaju.

Mjerenja postoje – objašnjenja nema

Zavod redovno objavljuje podatke o kvalitetu vazduha, uključujući dnevne i godišnje izvještaje.

Ali ključni problem ostaje: mjerenja pokazuju zagađenje, ali nema analize koja objašnjava zašto se ono dešava.

Prebacivanje odgovornosti

Iz odgovora institucija jasno se vidi obrazac:

Ministarstvo upućuje na Zavod, Zavod upućuje na lokalni nivo, Grad govori o planovima bez konkretnih podataka.

Ko zagađuje vazduh u Banjaluci?

Uprkos svim planovima, izvještajima i mjerenjima, osnovno pitanje ostaje bez odgovora:

Da li su najveći zagađivači toplane, saobraćaj, industrija ili individualna ložišta? Za sada, građani Banjaluke to mogu samo nagađati.

Banjaluka.com