Korijenje razbija Kastel

Grad Banjaluka je uz pomoć Evropske unije obezbijedio 2,5 miliona evra za početak projekta revitalizacije tvrđave Kastel, ali ni gradskim ni evropskim vlastima nije palo na pamet da do tada uklone stabla koja rastu iz zidina i uništavaju ostatke simbola Banjaluke!

Redakciji Pressa RS javilo se nekoliko čitalaca koji su im poslali i fotografije stabala koja su u posljednje dvije-tri godine nikla iz zidina. Zbog istog problema, veliku štetu imali su u Splitu sa Dioklecijanovom tvrđavom, u Užicu sa Starim gradom, tvrđavom Španjola u Herceg Novom, te brojnim drugim istorijskim građevinama od kamena u regionu, gdje je nemar na kraju došao na naplatu građanima, odnosno gradskim budžetima, jer je drveće duboko pustilo korijenje u zidovima, što dovodi do “razbijanja” zidina.

Brojni Banjalučani, ali i udruženja građana već godinama apeluju na nadležne da, ako već ne mogu da saniraju, bar zaustave propadanje jednog od najpoznatijih kulturno-istorijskih spomenika u Republici Srpskoj, naglašavajući da Kastel propada isključivo zbog nemara i nestručnosti.

Reklame kriju sramotu

Međutim, gradske vlasti ne pričaju o spasavanju tvrđave koja je pred rušenjem, već o revitalizaciji, parkinzima i garažama, a potreban iznos za to je oko 70 miliona maraka. Istovremeno, većina građana smatra da je najpotrebnije zaustaviti dalje propadanje Kastela, za šta su potrebna minimalna sredstava, i do hiljadu puta manja.

Kako navode, najbolji dokaz za tu tvrdnju je upravo rastinje koje uništava zidine, a koje je većinom izniklo u prethodne dvije-tri godine!

Predsjednik Udruženja nezaposlenih Banjaluke Slavko Čamber kaže da je sramota da nikoga nije briga zbog uništavanja naših prirodnih, arheoloških, turističkih i privrednih potencijala.

– U eri kada se svi napredni bore za svako radno mjesto i koriste svaku priliku za napredak, nadležni u gradu Banjaluka svojim lošim radom kao da se trude da unište i ono što imamo. Već decenijama gledamo kako propada Kastel, a niko ne pokazuje ni najmanju brigu za to. Kastel je u posljednjih 10 godina propao više nego u posljednjih 200. Takvu ruiniranu i zapuštenu tvrđavu skrivaju reklamnim panoima, da se ne vide korov i rastinje koje izbija iz zidina. Ni meni, a ni bilo kome sa kim sam razgovarao nije jasno zbog čega bar hemijskim preparatima ne unište rastinje i korenje, za šta su potrebna mizerna sredstava, i tako bar zaustave ubrzano raspadanje tvrđave – kaže Čamber.

Beton, samo beton

Evropska komisija je, putem tendera, izabrala preduzeće “Porobić” iz Trebinja, koje je zaduženo za radove na cjelini “devet”, koja obuhvata konstruktivnu stabilizaciju bastiona i zidova jugoistočnog dijela tvrđave, rekonstrukciju dijela zidova i bastiona koji nedostaju u jugoistočnom djelu, restauraciju “kamene kuće” koja uključuje i zamjenu krova, te adaptaciju tvrđave za potrebe Istorijskog muzeja. Ova faza revitalizacije tvrđave počela je u martu, a njom će biti obuhvaćen dio bedema, ali ostatak tvrđave i dalje ostaje prepušten zubu vremena dok grad ne obezbijedi nova sredstva iz fondova Evropske unije.

Osim ovog problema, dobar dio građana, arheologa, turizmologa i istoričara se uopšte i ne slaže sa planom revitalizacije koji predviđa saobraćaj motornim vozilima u krugu tvrđave (parking), gradnju u podzemlju tvrđave (garaža), gradnju “savremenih hotela”, betoniranje zelenih površina i uništavanje ogromnog arheološkog potencijala tunela ispod tvrđave.

Banjalučanin Nebojša Popović kaže da sam plan djeluje nebulozno i nesuvislo.

– Nadležni treba da pogledaju kako su slične probleme riješili u regionu, jer Kastel nije jedina tvrđava na svijetu, pa da treba izmišljati toplu vodu. Svi se trude da vrate takve građevine u prvobitno stanje, da ih naprave što autentičnijim, da prilikom restauracije koriste kamen i drvo kako bi zadržali originalnost, a samo u Banjaluci se priča o parkinzima, garažama i betoniranju na tvrđavi. Do sada je stotinu puta moglo da bude spriječeno dalje propadanje i rušenje, a ne da se godinama razmišlja o nebulozama – ogorčeno kaže Popović.

Devet cjelina

Projekat revitalizacije Kastela podijeljen je u devet cjelina, a predviđeni su hotel sa pratećim sadržajima, kulturni centar, uslužni centar, turističko-informativni centar, gradski trg sa javnom garažom, sportski centar, gradski vrt, priobalje te muzej i istočno dvorište. Na sam projekat bilo je mnogo zamjerki. Na mjestima gdje je planirano drveće, kao na primjer kod artiljerijske kasarne, plan je nemoguće realizovati, jer projektanti očigledno nisu bili informisani o tome da se ispod nalazi šupljina i da drveće tu ne može da raste. Planirana je i podzemna garaža, iako je preko puta Kastela takođe već planirana garaža sa tri etaže. Kod priobalja nije uzeto u obzir plavljenje Vrbasa, a ono protiv čega se najviše bune i građani i brojna udruženja je “kresanje” zelenih površina betoniranjem i zatrpavanje granitnim pločama zbog gradnje sadržaja kojima nije mjesto u krugu kulturno-istorijskog spomenika.

Izvor: Pressrs.ba