Inovatori ne mogu izumiti jedino novac

Ministarstvu nauke i tehnologije RS u posljednje četiri godine predstavljeno je 238 inovatorskih radova, a iz republičke kase novac je izdvojen za 141 inovaciju.

Inovatori ističu da kratkotrajna pomoć nije dovoljna kako bi se neki izum proizvodio. To potvrđuje i činjenica da se na prste mogu nabrojati inovacije koje su doživjele serijsku proizvodnju.

Jedna od sjajnih ideja bio je specijalni muški donji veš s posebnim prostorom za dodatnu cirkulaciju vazduha i termoregulaciju, kojeg je izumio Dragan Tadić iz Laktaša. Nažalost, njegova ideja je ukradena, pa je zbog toga prekinuta serijska proizvodnja započeta u RS.

“Naš izum ‘prekopiraju’ inovatori iz drugih zemalja u regionu i obogate se na tuđim idejama. U početku sam proizveo 6.000 primjeraka, u Parizu sam ih prodavao za 30 evra, a kod nas sam cijenu prilagodio mogućnostima, pa su mušterije plaćale 12 KM. Polovinu sam podijelio poznanicima i prijateljima i oni su bili veoma zadovoljni kvalitetom. Nažalost, ostalo je samo na tome”, kaže Tadić i dodaje da je pripremio i pet drugih inovacija, ali da nema svrhe da ih bilo kome predstavlja.

“Nisam imao novca da nastavim s proizvodnjom izuzetno kvalitetnog izuma. Išao sam i u banke i tražio kredit, ali bez uspjeha. Svi govore o nezaposlenosti, a niko ne prepoznaje kada sami sebi želimo da pomognemo”, ističe Tadić.

Prema podacima pomenutog ministarstva, inovatori su izuzetno produktivni i originalni, pa su na spisku najinteresantnijih izuma postupak sprečavanja pojave emulzije pri proizvodnji biodizela iz otpadnog palminog ulja, uređaj za prečišćavanje vazduha, košnica sa zaštitom od vode i leda, univerzalna gnječilica i drobilica voća, mobilna kada za njegu nepokretnih i cijevni izmjenjivač toplote s koncentričnim zavojnim snopom.

Podrška nekoj ideji, kažu, zavisi od faze realizacije rada, opisa idejnog rješenja inovacije, preko izrađenog funkcionalnog modela ili postupka, do prototipa ili postupka koji je izrađen, uz pozitivne rezultate ispitivanja.

U banjalučkom udruženju inovatora ističu da jedinu pomoć i podršku imaju upravo od Ministarstva nauke i tehnologije RS, ali da bi u cijelu priču trebalo da se uključe i agencije za mala i srednja preduzeća u BiH, privredne komore i ostala ministarstva.

“Podižemo kredite da bi izum zaživio, a od svog rada teško živimo”, komentariše Zdravko Špirić, predsjednik Udruženja inovatora iz Banjaluke, dok njegove sarajevske kolege dodaju da je pomoć države inovatorima premala.

“Niko ne želi da vidi da bi serijska proizvodnja nekih izuma otvorila nova radna mjesta, olakšala život mnogim ljudima, ali i pomogla inovatorima da žive od sopstvenog rada”, navode u Udruženju izumitelja Sarajevo.

Od otvarača za flaše do kućica za smeće

U udruženjima inovatora otkrivaju da je u BiH registrovano nekoliko desetina hiljada izuma. Među najinteresantnijima su otvarači za flaše s novojem, kućice za smeće koje smanjuju širenje neprijatnog mirisa, ručka s kukicama za kese, ručka za zubnu četkicu i pastu, poslužavnik za piće, plastično dekorativno drvo, optički solarni kolektor, udobna kuća…

Izvor: Agencije