Život Zorana Đinđića: Od energičnog učenika do premijera

Već od mladih dana, Zoran Đinđić, nekadašnji premijer Srbije, pokazao je da je drugačiji od drugih i da je spreman da mijenja ljude oko sebe.

Rođen je 1. avgusta 1952. godine u Šamcu, a osnovnu školu i gimnaziju završio je u Travniku, gdje mu je otac, kao vojno lice, dobio prekomandu. Travničani, u čijem je gradu boravio od 1961. do 1969. godine, pamte ga kao zaljubljenika u knjige, kojem je učenje išlo od ruke. Opisuju ga kao jako inteligentnog učenika, s energijom kojoj su se svi divili.

Studentski bunt: Indeks je dobio na beogradskom Filozofskom fakultetu. Čim je došao na fakultet, naslijedio je tradiciju studentskog bunta, a ubrzo se domogao vodeće pozicije među buntovnicima, te je organizovao i štrajkove. Napravio je jednu organizaciju sa zagrebačkim i ljubljanskim studentima.

Pavluško Imširević, jedan od tadašnjih pobunjenika i političkih zatvorenika, Đinđića je upoznao kada je on bio kopredsjednik Odbora Saveza studenata Filozofskog fakulteta, a za njega ima samo riječi hvale.

“Đinđić je bio omiljen kod kolega: ležeran, razbarušen, šarmantan, duhovit, inteligentan, brzo je mislio”, ispričao je Imširović.

Đinđića su voljeli i fakultetski profesori, koji se rado sjećaju njegovih studentskih dana.

“Bio je veseo, dečački drzak. Drzak i prema profesorima. Ja sam predavao, ispitivao ga, bio sam u diplomskoj komisiji. I imao sam ogromne simpatije i voleo sam ga više nego druge”, prisjetio se Dragoljub Mićunović, jedan od Đinđićevih profesora.

Đinđić je diplomirao na Filozofskom fakultetu u Beogradu 1974. godine, koju brojni biografi navode kao početak njegovog političkog djelovanja.

Nakon sticanja fakultetske diplome, kada je dobio pasoš, Đinđić je, na poziv i preporuku Mićunovića, otišao u Njemačku. Njegov rad u Njemačkoj prije svega bio je usmjeren ka Beogradu, gdje je stalno dolazio, te objavljivao svoje tekstove i prevode.

Doktorirao je 1979. godine na Univerzitetu u Konstancu, gdje je radio kao asistent. U Njemačkoj je boravio od od 1977. do 1990. godine, i to na više univerziteta i instituta društvenih nauka – Konstanc, Bon, Frankfurt.

Osnivanje stranke: Nakon povratka u Srbiju, Đinđić biva jedan od osnivača Demokratske stranke, u kojoj je u septembru 1990. godine izabran za predsjednika Izvršnog odbora, a u januaru 1994. za njenog predsjednika. Za predsjednika stranke je biran još dva puta, na vanrednoj sjednici Skupštine Demokratske stranke 18. jula 1998. i na redovnoj sjednici Skupštine stranke 27. februara 2000. godine.

Bio je viši naučni saradnik u Centru za filozofiju i društvenu teoriju u Beogradu, poslanik u sva tri višestranačka saziva Narodne skupštine Srbije i Vijeću republika Skupštine SRJ. Bio je i profesor na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu.

Za gradonačelnika Beograda izabran je 21. februara 1997, ispred koalicije “Zajedno”, koja je na lokalnim izborima 1996. odnijela pobjedu u više gradova u Srbiji. S te je funkcije smijenjen 30. septembra 1997, za šta su glasali odbornici SPO, SPS i SRS. U sudskom sporu s nekadašnjim predsjednikom Vlade Srbije Mirkom Marjanovićem, 20. septembra 1996. osuđen je na četiri mjeseca zatvora, uslovno na dvije godine. Ali, Vrhovni sud Srbije je 9. jula 1998. preinačio presudu i izrekao novu, u kojoj je osuđen na sedam mjeseci zatvora, uslovno na tri godine.

Atentat ispred zgrade Vlade: U junu 2000. godine Đinđić je preuzeo funkciju koordinatora u Savezu za promjene, a potom postao i šef Centralnog izbornog štaba i koordinator promotivne kampanje DOS-a za izbore, koji su održani 24. septembra 2000. Na tim izborima Đinđić je izabran za poslanika u Vijeću republika Skupštine SRJ.

Za premijera Srbije izabran je 25. januara 2001. nakon pobjede DOS-a na republičkim parlamentarnim izborima u decembru 2000. godine. Postao je prvi premijer Srbije koji iza sebe nema komunističku prošlost.

Bio je to jedan od prelomnih događaja za Srbiju. Đinđić je doživljavan kao glavni pokretač reformskih procesa u postpetooktobarskoj Srbiji i personifikacija modernog srpskog političara.

Prema ocjeni brojnih diplomata, Đinđić je doprinio izgradnji dobrih odnosa sa svim zapadnim zemljama, posebno sa SAD poslije perioda višegodišnje nestabilnosti.

Aleksandar Bjelić je bio Đinđićev vozač od februara 1999. pa sve do 12. marta, kada ga je dovezao na posao u Vladu Srbije, gdje je i ubijen. O svom šefu govori kao o čovjeku koji mu je bio kao otac.

“Dok je živeo na Studentskom trgu, on je od Studentskog trga do stranke, to je desetak minuta vožnje najviše, uspeo da iščita sve novine, sve što ga je interesovalo”, prisjetio se Bjelić.

Bio je i predsjednik Organizacionog odbora 12. svjetskog kupa u vaterpolu, te glavni i odgovorni urednik časopisa “Theoria”, glasila Filozofskog društva Srbije.

Ubijen je 12. marta 2003. ispred zgrade Vlade Srbije. Iza sebe je ostavio suprugu Ružicu, kćerku Jovanu i sina Luku.

Hronologija

1952 – rođen u Šamcu

1974 – diplomirao u Beogradu

1979 – doktorirao na Univerzitetu u Konstancu

1994 – izabran za predsjednika Demokratske stranke

1997- izabran za gradonačelnika Beograda

2001 – postao premijer Srbije

2003 – ubijen ispred zgrade Vlade Srbije

Nagrade i priznanja

Američki nedjeljnik “Time” u septembru 1999. godine uvrstio ga je među 14 vodećih evropskih političara trećeg milenijuma.

Dobitnik je ugledne njemačke nagrade “Bambi” za 2000. godinu u oblasti politike.

U avgustu 2002. godine u Pragu primio je nagradu Fondacije “Polak” i Fonda za američe studije za doprinos razvoju demokratije u Srbiji.

Posthumno ga je nagradila Fondacija za međunarodno razumijevanje i ljudska prava Univerziteta “Fridrih Šiler” u Jeni, 2004. godine.

Na drugu godišnjicu smrti, 12. marta 2005, tadašnji predsjednik Srbije i Crne Gore Svetozar Marović posthumno je odlikovao Zorana Đinđića Ordenom Nemanje prvog stepena.

Đinđićeve knjige

“Subjektivnost i nasilje”

“Jesen dijalektike”

“Jugoslavija kao nedovršena država”

Izvor: Nezavisne/Dragan Sladojević