I šverc se prebacuje na internet: Kripto-marketi predstavljaju dvostruki rizik

Pandemija virusa korona u centar pažnje stavila je online trgovinu. Iako su webshop i e-commerci u porastu godinama unazad, globalni lockdown stavio je online trgovinu u sam fokus interesovanja.

Dok su tradicionalni biznisi i mali i veliki ubrzo prebacivali na remote work i web prodaju, svoju online priliku u tome vidjeli su i šverceri. Darknet je postao važan alat za kriminalce iz svih dijelova svijeta, i znatno olakšao krijumčarenje tako što omogućava lakšu kupovinu proizvoda i opreme neophodnih za ovu aktivnost. Anonimnost koju pruža Darknet, kao i tehnika skrivanja lokacije, predstavljaju velike poteškoće institucijama i agencijama da sprovode zakon prilikom indentifikovanja počinilaca. Nažalost, zbog ograničenog finansiranja, agencije za sprovođenje zakona na državnim nivoima ne koriste najmoderniju tehnologiju za prepoznavanje počinilaca.

Iako se duvan i dalje prvenstveno krijumčari tradicionalnim kanalima, ipak kao najčešće švercovana roba na svijetu i on je sve češće predmet nelegalne online trgovine. Šverc duvana je višemilionski posao, koji osim što podstične organizovani kriminala doprinosi i porastu korupcije, a mreže su često globalno razgranate i organizovane od Kine, preko Rusije, Pakistana i SAD, do ulica i FB grupa u BiH. Samo dio analiza najpoznatijih svjetskih instituta pokazuje da osim što ilegalna trgovina cigaretama i duvanom prazni državnu kasu, ona je i veliki zdravstveni rizik, pa su tako uzorcima ilegalnih duvanskih smjesa i cigareta pronađeni tragovi perja, pesticida, najlona, azbesta, ali i ljudskog i mišjeg izmeta. Duvan koji podstiče iz FB ili online prodavnica sumnjivog porijekla, nije ništa bezbjedniji od onog koji se nalazi na ulicama, obzirom da se samo kanal prodaje mijenja, ali ne i porijeklo.

Ipak, osim zdravstvenog rizika koji kupovina ilegalnih cigareta preko interneta donosi, ovakvu vrstu “šopinga” prati i još jedan rizik, a to je online prevara. Famozni kripto-marketi su najprije bili platforma za online prodaju ilegalnih susptanci i droge, ali vremenom su se diversifikovali, i ilegalni duvan je postao roba #1 kripto marketa. Samo jedno istraživanje ovog načina prodaje ilegalnog duvana detektovalo je čak 13 različitih kategorija duvanskih proizvoda koji se nude na kripto-tržištima, od rezanog duvana koji se prodaje u gramima, preko gotovih cigareta i tuba za uvijane duvana do baterija i patrona za e-cigarete. Kupovina na kripto-marketima se uglavnom obavlja preko anonimnih administratora koji uspostavljaju pravila, a kupci ih slijede. U slučaju prevare kupci su potpuno nezaštićeni, i mogućnosti da roba koju se poručili nikada ne završi na vašoj adresi kao i zloupotreba vaših ličnih podataka su beskonačne.

Kupovina iz ileganih izvora nikada nije dobar izbor, a otvaranjem ilegalnih kanala i premještanjem šverca na internet, rizik se duplira, odnosno on više nije samo zdravstveni. Prema “Izvještaju o situaciju u vezi krijumčarenja duvanskih proizvoda u Jugoistočnoj Evropi”, koji je izdalo Odjeljene za analitiku SELECa, Centar za sprovođenje zakona Jugoistočne Evrope, a koji pokriva 2018. godinu, i zasnovan je na podacima koje su prikupili sve države članice SELECa, autori su zaključili da uvođenje inovativnih metoda, kao što su napredna analitička rješenja, mrežno mapiranje, ili software za vizualizaciju podataka može dovesti do prevladavanja trenutnih prepreka. Ovo su moćni alati koji mogu pomoći agencijama za sprovođenje zakona u prepoznavanju obrazaca i trendova u nastajanju, ili za prepoznavanje budućih prijetnji, ali i dalje lična odgovonost i svijest treba da nas sve drže podalje od ovih neprovjerenih mjesta sa darkweba.

Banjaluka.com