Saznajemo pridržavaju li se banke “privremenog” moratorijuma?

Nakon što je Agencija za bankarstvo RS donijela Odluku o privremenim mjerama banaka za ublažavanje negativnih ekonomskih posljedica uzrokovanih korona virusom kojom je omogućeno da banke odobravaju određene olakšice klijentima čija je kreditna sposobnost pogoršana.

S obzirom da za ovu temu vlada veliko interesovanje javnosti, odlučili smo da provjerimo koliko je do sada zahtjeva za moratorijum stiglo.

Tim povodom, kontaktirali smo Agenciju za bankarstvo RS koja je odluku o privremenim mjerama, kako kažu, donijela sa ciljem očuvanja i jačanja stabilnosti bankarskog sistema Republike Srpske.

“Na osnovu dostavljenih dekadnih izvještaja od strane banaka sa sjedištem u Republici Srpskoj i organizacionih dijelova banaka sa sjedištem u Federaciji BiH za period od prvog do 20. aprila ukupno je zaprimljeno 3.777 zahtjeva za „privremeni“ moratorijum u ukupnom iznosu od 519 miliona KM”, kazali su u Agenciji.

3.182 zahtjeva se odnosi na fizička lica, a na pravna 595

Dodali se da se od ukupnog broja zahtjeva, njih 3.182 odnosi na fizička lica ili 89 miliona KM, dok se na pravna lica odnosi 595 zahtjeva ili 430 miliona KM.

“Banke su u naznačenom periodu odobrile 1.844 „privremenih“ moratorijuma (1564 fizička lica i 280 pravna lica) u ukupnom iznosu od 208 miliona KM (46 miliona KM fizička lica, 162 miliona KM pravna lica)”, naveli su u Agenciji.

Istovremeno su, dodaju u Agenciji, banke dodatno samoinicijativno odobrile „privremeni“ moratorijum za 1.712 fizičkih i pravnih lica u iznosu od 27.6 miliona KM, od čega se 1.708 zahtjeva odnosi na fizička lica ili 27.5 miliona i 4 zahtjeva na pravna lica u iznosu od 116 hiljada KM.

Banke zaprimile 1.520 zahtjeva za druge mjere

“U istom periodu, banke su zaprimile 1.520 zahtjeva za druge mjere (moratorijum, grejs period i dr.) u ukupnom iznosu od 602 miliona KM, od čega se na fizička lica odnosi 922 zahtjev ili 30 milion KM, odnosno 598 zahtjev ili 572 miliona KM na pravna lica”, kažu u Agenciji.

U Agenciji navode da su banke u navedenom periodu odobrile i druge mjere za 384 pravnih i fizičkih lica u ukupnom iznosu od 205.6 miliona KM, od čega preovlađuju mjere moratorijuma i grejs perioda.

Najviše zahtjeva za odobrenje „privremenog“ moratorijuma

Dodaju da se iz navedenih podataka, može zaključiti da su klijenti banaka u posmatranom periodu najviše zahtjeva uputili za odobrenje mjere „privremenog“ moratorijuma koja podrazumijeva odgodu plaćanja glavnice i kamate za vrijeme trajanja vanredne situacije/stanja.

“Posmatrajući sa aspekta sektorske strukture pravnih lica, najviše zahtjeva za nekom od posebnih mjera, uključujući i „privremeni moratorijum“, podnijeli su privredni subjekti iz sektora trgovine, prerađivačke industrije i saobraćaja. Kada je riječ o fizičkim licima, u broju zahtjeva za odobrenjem neke od posebnih mjera, dominiraju zahtjevi klijenata koji koriste kredite za opštu potrošnju”, ističu u Agenciji.

Banke imale obavezu da donesu Program posebnih mjera

Iz Agencije kažu da su banke, navedenom Odlukom, bile obaveze da donesu Program posebnih mjera koje će odobravati svojim klijentima i da sve informacije o posebnim mjerama objave na zvaničnoj internet stranici banke, a u cilju što bolje informisanosti klijenata o mogućnostima za korištenje olakšica u otplati.

“Sve banke RS su u definisanom roku, odnosno do 08.04.2020. godine usvojile Program posebnih/privremenih mjera i na svojim internet stranicama objavile informacije o posebnim mjerama. Takođe, predmetnom Odlukom definisana je obaveza banaka da na dekadnoj i mjesečnoj osnovi informišu Agenciju o efektima realizacije posebnih mjera u skladu sa formom koju je propisala Agencija”, istakli su u Agenciji.

Poslovanje banaka će biti pod negativnim uticajem zbog korona virusa

U Agenciji kažu da negativni efekti pandemije korona virusa na ekonomska kretanja, koji su već sada evidentni, kao i ekonomske prognoze date od relevantnih institucija i eksperata u pogledu očekivanja makroekonomskog okruženja u narednom periodu, ukazuju na to da će poslovanje banaka, kao i uostalom i drugih privrednih subjekata, biti pod negativnim uticajem izazvanim navedenom pandemijom.

“U kom obimu i koliko dugo će poslovanje banaka biti pod negativnim uticajem pandemije, zavisi od mnogo faktora i nije u ovom trenutku moguće dati realniju procjenu”, kažu u Agenciji.

Bankarski sektor RS siguran i stabilan

U Agenciji ističu da je bankarski sektor Republike Srpske siguran i stabilan sa dobrom kapitalizovanošću i adekvatnom likvidnošću.

“Naime, regulatorni  okvir za poslovanje banaka u Republici Srpskoj je u najvećoj mjeri usklađen sa evropskim okvirom, a u pojedinim segmentima je značajno konzervativniji, posebno u segmentu kapitala i likvidnosti. Stopa adekvatnosti kapitala bankarskog sektora RS je veća od 18%, a što je znatno više od zakonom propisanog minimuma (12%), što daje mogućnost apsorpcije višeg nivoa rizika kojem bi sektor mogao biti izložen u kriznim situacijama i obezbjeđuje ključne pretpostavke za kontinuitet poslovanja”, pojasili su u Agenciji.

Dodaju još i da visok nivo novčanih sredstava bankarskog sektora Republike Srpske od 1,7 milijardi KM osigurava dobru trenutnu likvidnost i pruža dobar potencijal za upravljanje likvidnošću u dužem vremenskom periodu, uključujući i vanredne situacije.

U narednim tekstovima očekujte…

Kako još nije izvjesan ni kraj, a ni ekonomske posljedice ove krize, portal banjaluka.com će aktivno pratiti rad finansijskih institucija. Pozivamo čitaoce da nam se obrate u slučaju da uoče nepravilnosti u primjeni donesenih mjera, ali i dobre primjere gdje se može vidjeti društvena odgovornost finansijskih institucija. U narednim tekstovima očekujte i osvrte stručnjaka iz oblasti bankarstva. Pišite nam na e-mail adresu redakcije (redakcija@banjaluka.com) ili u Facebook inbox.