Zavisnost od vježbanja

19. September 2012.

Kad kažemo “zavisnost” pomislimo na loše navike! Da li vam je ikad palo na pamet da “zavisnost” može biti i pozitivna?

Zloupotreba supstanci, kao sto su nikotin, alkohol i lijekovi, predstavlja ozbiljnu društvenu zagonetku koja prijeti da podijeli društvo. Svaka pomenuta supstanca je zaprepašćujući skupa iz ugla medicinske njege, rehabilitacije, socijalnih usluga, a da ne pominjemo gubitke u ljudskim potencijalima.

U svojoj knjizi “Positive Addiction” (“Pozitivna zavisnost”, 1976), dr. William Glasser suprostavlja pozitivne i negativne tipove zavisnosti.

Negativne zavisnosti, kao sto su droga ili alkohol, ulivaju sigurnost i omogućavaju privremeno osjećanje blagostanja, ali po veoma veliku cijenu po porodični, društveni i socijalni život.

Pozitivni tipovi zavisnosti, kao sto je fizička aktivnost, rezultuju psihološkom snagom, maštom i kreativnošću. Dr. Glasser tvrdi da će osoba koja uporno upražnjava meditaciju, jogu ili trčanje, steći za određeno vrijeme pozitivnu zavisnost. Kada osoba dospije u ovo stanje, um joj se oslobodi i postane maštovitija ili kreativnija. Razum postaje snažniji i lakše pronalazi puteve za rješavanje teških ili frustrirajućih problema. Najbolji dokaz da je osoba pozitivno zavisna od aktivnosti jeste neugodan osjećaj ako je natjerana da se ne pridržava svoje navike.

Dr. Glasser tvrdi da pozitivnu zavisnost možete postići skoro svakom aktivnošću koju izaberete, sve dok se pridržavate sledećih kriterijuma:

- da aktivnost nema takmičarski karakter

- da se aktivnost upražnjava približno jedan sat svakog dana

- da je aktivnost jednostavna i ne zahtjeva veći mentalni napor

- da se aktivnost može upražnjavati samostalno ili u društvu, ali da niste zavisni od drugih

- da vjerujete da aktivnost ima za vas fizičku, mentalnu, emocionalnu ili duhovnu vrijednost

- da vjerujete da pozitivni rezultati neće izostati ako ste uporni

- da aktivnost možete da upražnjavate bez samokritičnog stava

Da li je moguće biti pretjerano posvećen fizičkoj aktivnosti, vježbanju ili treningu? Biti negativno zavistan? Istaknuti vrhunski sportski psiholog dr. William Morgan, prvi je skrenuo pažnju na takvu mogućnost. On je opisao sportiste koji su bili toliko zavisni od aktivnosti da su potpuno zapostavljali svoje porodice ili poslove. Mnogi su nastavljali sa treningom bez obzira na bolest ili povrede.

Postoji veliki broj sportista koji sami sebe primoravaju na bespoštedan trening. Često je to posljedica stresa u životu tako da im sport u tom slučaju predstavlja oblik terapije. Pojedina istraživanja su povezala takav način treniranja sa problemima u ishrani (anorexia nervosa). Druga istraživanja su pokazala da zavisni sportisti spadaju u grupu osoba normalnog ponašanja.

Prekomjerno bavljenje sportom može loše uticati na porodicu ili posao, ali ne može loše uticati na duh i tijelo. Opterećenost nekom aktivnošću može poslužiti kao terapija, isto kao za anksioznost ili depresiju. Dr. Glasser tvrdi da je moguće zamijeniti loše tipove zavisnosti sa pozitivnim. Zamislite samo sve pozitivne efekte koji bi se ostvarili kada bi se pušenje, alkohol i konzumiranje droge zamijenili svakodnevnom fizičkom aktivnošću.

Zdravlje je prva i najveća vrijednost u ljudskom životu. Ono što neki nazivaju dobrim zdravljem i blagostanjem, odnosi se na vitalnost i volju za životom i mnogo je više od pukog odsustva bolesti.

Internacionalno udruženje za sportsku psihologiju stanovišta je da pozitivni zdravstveni efekti redovne naporne fizičke aktivnosti podrazumijevaju:

- smanjenje anksioznosti

- smanjenje lake ili umjerene depresije

- smanjenje neurotičnosti

- dodatak terapiji za oblike teške depresije

- smanjenje stresa

- pozitivne emocionalne efekte na oba pola u svim životnim periodima

Izvor: “Vježbanje i zdravlje” , Brian J. Sharkey / Steven E. Gaskill

Šta ti misliš o ovoj temi?